Duygusal Yeme, Stres ve Hormonlar: Bilim Ne Söylüyor?

Duygusal Yeme Nedir?

Duygusal yeme, fiziksel açlıktan ziyade stres, üzüntü, sıkıntı ya da yalnızlık gibi duygusal durumlara yanıt olarak yemek yeme davranışıdır. Bu durumda kişi, vücudunun enerji ihtiyacından çok duygusal rahatlama amacıyla yiyeceklere yönelir. Dolayısıyla, bu davranış genellikle kısa süreli bir rahatlama sağlar. Özellikle çikolata, tatlı veya yüksek yağlı atıştırmalıklar bu dönemde en çok tercih edilen gıdalardır.

Duygusal yeme, genellikle geçici bir “iyi hissetme” sağlar; ancak uzun vadede kilo artışı, suçluluk hissi ve kontrol kaybına yol açabilir.

Duygusal Yeme ile Kilo Arasındaki Bilimsel Bağlantı

Bilimsel veriler, özellikle bu eğilimi olan bireylerde beden kütle indeksinin (BKİ) daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Obez bireylerde olumsuz ruh hali durumlarında hiperkalorik (yüksek kalorili) gıdalara yönelme eğilimi belirgindir. Buna karşın, düzenli farkındalık çalışmaları bu eğilimi azaltabilir.Ayrıca yapılan çalışmalar, stresin kortizol hormonu üzerinden iştahı artırdığını ve özellikle karbonhidrat ile yağ açısından zengin yiyeceklere yönelimi tetiklediğini ortaya koymuştur. Bu nedenle kilo yönetimi programlarında yalnızca “ne yiyoruz?” değil, “neden yiyoruz?” sorusu da göz önüne alınmalıdır.

Diyetisyen Yaklaşımı: Bilim Temelli Öneriler

Bu davranış biçimi, yalnızca irade eksikliğinden değil ayrıca biyolojik ve psikolojik süreçlerin etkileşiminden kaynaklanır. Bu nedenle bireysel farkındalık ve davranış yönetimi çok önemlidir.

1. Yeme Tetikleyicilerini Tanımak

Kendinize Şu Üç Farkındalık Sorusunu Sorun:

• Şu an gerçekten aç mıyım, yoksa canım bir şey mi istiyor?
• Hangi duygunun içindeyim (stresli, yalnız, sıkılmış…)?
• Bu isteği tetikleyen ortam veya uyaran neydi (reklam, sosyal medya, çevre)?

Bu sorular, bireyin bu davranışının altında yatan duygusal tetikleyicileri fark etmesini sağlar.

2. Sağlıklı Alternatifler Tercih Edin:

Duygusal yeme sırasında genellikle tatlı isteği artar. Bu durumda:

• Tatlı hissi için meyve + yoğurt kombinasyonu,
• Kıtır ihtiyacı için çiğ kuruyemiş veya tam tahıllı kraker,
• Stres anında çikolata yerine bitter çikolata + süt tercih edilebilir.

Sonuç olarak, bu küçük değişiklikler bireyin kontrol hissini korumasına yardımcı olur.

3. Yeme Günlüğü Tutmak

Günlük tutun: “Ne yedim?”, “Ne hissediyordum?”, “Neden yedim?”

Bu günlük, diyetisyen ile yapılan görüşmelerde davranış modellerini analiz etmek için çok yararlıdır.

4. Gerektiğinde Multidisipliner Yaklaşım

Bu durum yoğunlaştığında, psikolojik destek ile beslenme danışmanlığı bir arada yürütülmelidir.

Sonuç olarak bilimsel veriler, bu durumda başarı oranının belirgin biçimde arttığını göstermektedir.

Diğer Blog yazılarımı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

KAYNAKÇA:

SARI, R. N. Duygusal yeme: Duyguların beslenme üzerindeki gücü. BANÜ 1. TIP ÖĞRENCİ SEMPOZYUMU, 174.

Petek, M. Ö. (2025). Obezite ve Duygusal Yeme Eğilimi. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi, 4(1), 38-44.

Çifçi, A., & Eminsoy, İ. O. (2024). Üniversite öğrencilerinin hedonik açlık durumlarının besin gücü ve duygusal yeme ölçeği ile değerlendirilmesi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 9(1), 101-116.

Çetin, A. K., & Aydın, Ö. Yetişkin bireylerde yeme bozuklukları ile uyku kalitesi, depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Ankara İli Örneği. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi, 5(2), 201-214.

Çubukçu, Ç., & Hocaoğlu, Ç. (2024). Beslenme ve Yeme Bozukluklarında Dermatolojik Belirtiler: Geleneksel bir Derleme. Hipokrat Tıp Dergisi, 4(3), 147-155.